"Miji ya Makombora" ya Siri ya Chini ya Ardhi ya Iran Iliyojengwa Ili Kuokoka Mashambulizi Makubwa ya Anga



Kwa miongo kadhaa, mkakati wa kijeshi wa kimataifa ulilenga ndege za kivita na ubora wa anga. Lakini mvutano wa hivi karibuni kati ya Iran na Israel umefichua kitu kigumu zaidi kuharibu mtandao mkubwa wa kijeshi wa chini ya ardhi uliofichwa chini ya milima ya Iran.


Chini kabisa ya uso, Iran imejenga vituo vikubwa vya siri vinavyojulikana kama "miji ya makombora." Kambi hizi huhifadhi makombora ya balestiki, ndege zisizo na rubani, ndege za kivita, na vituo vya amri ndani ya mifumo ya handaki zilizozikwa mita 30-80 chini ya ardhi, zilizoundwa kustahimili mashambulizi ya anga na kushambulia.


Tangu miaka ya 1990, Iran imejenga kimya kimya moja ya miundombinu mikubwa zaidi ya makombora ya chini ya ardhi duniani. Yakiendeshwa na Kikosi cha Walinzi wa Mapinduzi ya Kiislamu (IRGC), handaki hizi huhifadhi makombora kama Ghadr na Emad, yenye uwezo wa kufikia malengo hadi umbali wa kilomita 2,000.


Ndani ya majengo haya kuna handaki ndefu zilizojaa makombora ya balistiki, magari ya kuzindua yanayoweza kuhamishika yaliyo tayari kwa matumizi ya haraka, na silo za uzinduzi zilizofichwa zilizounganishwa na mifumo ya usafiri wa chini ya ardhi. Baadhi ya mitandao ya handaki inaripotiwa kuwa inaenea makumi ya kilomita.


Iran pia imejenga besi za anga za chini ya ardhi ili kulinda ndege kama vile F-14 Tomcat na F-4 Phantom II. Mojawapo ya vituo vinavyojulikana zaidi ni Oghab 44, iliyoko karibu na Mlango-Bahari wa Hormuz, ikiruhusu ndege kuhifadhiwa, kutengenezwa, kujazwa mafuta, na kuzinduliwa kutoka ndani ya besi za milimani.

Mtandao wa chini ya ardhi pia unaunga mkono vita vya ndege zisizo na rubani, huhifadhi ndege zisizo na rubani kama vile Shahed na Arash ambazo zinaweza kurushwa haraka kutoka maeneo yaliyofichwa.

Ripoti pia zinaonyesha kuwa Iran ilijenga vituo vya kudanganya na vifaa bandia vilivyoundwa kupotosha setilaiti na kupoteza mashambulizi ya usahihi wa adui.


Mfumo mzima unaonyesha mafundisho ya vita ya Iran yasiyo na ulinganifu - mkakati uliojengwa karibu na kunusurika mashambulizi makubwa huku ukidumisha uwezo wa kulipiza kisasi.