Kampuni binafsi ya teknolojia na ulinzi kutoka China inayojulikana kama Jingan Technology imedai kuwa imefanikiwa kukamata mawimbi ya redio kutoka kwa ndege za kivita za Marekani aina ya Northrop B‑2 Spirit wakati wa operesheni ya kijeshi iliyofanyika nchini Iran tarehe 1 Machi.
Kwa mujibu wa taarifa zilizotolewa na kampuni hiyo, mfumo wao wa kisasa wa ujasusi unaotumia akili bandia (AI) unaoitwa “Jingqi” uliweza kugundua na kuchambua mawimbi ya mawasiliano yanayohusishwa na ndege hizo za kivita wakati zilipokuwa zikirejea katika kambi zao baada ya kukamilisha misheni ya kijeshi. Mfumo huo unadaiwa kutumia mchanganyiko wa teknolojia za kisasa kama uchambuzi wa data kubwa, picha za satelaiti pamoja na taarifa za ndege zinazopatikana hadharani ili kufuatilia shughuli za kijeshi.
Ripoti zinaeleza kuwa mfumo huo uliweza kuchambua vipande mbalimbali vya taarifa kama vile picha za satelaiti, njia za safari za ndege na rekodi za anga ili kuunda taswira kamili ya operesheni iliyohusisha ndege nne za kivita. Kwa kutumia mbinu hizi, mfumo wa AI uliweza kutambua mienendo ya ndege hizo kabla na baada ya operesheni yao ya kijeshi. �
South China Morning Post
Ndege aina ya B-2 Spirit ni miongoni mwa ndege za kisasa zaidi duniani, zinazojulikana kwa teknolojia ya stealth, ambayo hufanya iwe vigumu kugunduliwa na rada au mifumo ya kawaida ya ulinzi wa anga. Ndege hizi hutumiwa na Jeshi la Anga la Marekani kwa operesheni za kimkakati na zina uwezo wa kubeba silaha za kawaida au za nyuklia. Kutokana na uwezo wake wa kujificha kwenye rada, kugunduliwa kwake hata kwa ishara za mawasiliano kunachukuliwa kuwa jambo muhimu katika ulimwengu wa ujasusi wa kijeshi.
Tukio hilo liliripotiwa kutokea katika hatua za mwanzo za mvutano mkubwa wa kijeshi uliokuwa unahusisha Marekani, Israel na Iran katika eneo la Mashariki ya Kati. Operesheni hiyo ya kijeshi imechangia kuongezeka kwa wasiwasi wa kimataifa, hasa kutokana na uwezekano wa kupanuka kwa mzozo huo na kuathiri usalama wa eneo hilo.
Athari za mzozo huo tayari zimeanza kuonekana katika uchumi wa dunia. Bei ya mafuta imekuwa ikipanda kwa kasi kutokana na hofu ya kuvurugika kwa usafirishaji wa mafuta kupitia njia muhimu za kimataifa kama Mlango wa Hormuz. Aidha, baadhi ya kampuni za usafirishaji wa meli zimeanza kubadili njia zao kutokana na hatari ya mashambulizi au mvutano wa kijeshi.
Ingawa Marekani haijathibitisha rasmi madai yaliyotolewa na kampuni hiyo ya China, tukio hilo linaonyesha jinsi teknolojia ya kisasa inavyobadilisha kabisa uwanja wa ujasusi wa kijeshi. Zamani, taarifa za aina hii zilipatikana tu kupitia mashirika makubwa ya serikali yenye vifaa vya siri na gharama kubwa. Hata hivyo, sasa makampuni binafsi yanaanza kutumia mchanganyiko wa akili bandia, data za satelaiti na taarifa za wazi (open-source intelligence) kufuatilia harakati za kijeshi duniani.
Wataalamu wa masuala ya usalama wanaonya kuwa maendeleo haya yanaweza kubadilisha kabisa namna operesheni za kijeshi zinavyofanyika. Kadri teknolojia ya AI inavyoendelea kukua, uwezo wa kufuatilia na kuchambua shughuli za kijeshi unaweza kupatikana kwa urahisi zaidi kuliko hapo awali, jambo ambalo linaweza kupunguza kiwango cha usiri katika operesheni za kijeshi duniani. �
AirMag.aero
Kwa ujumla, madai ya kampuni ya Jingan Technology yanaonyesha ushindani mkali wa kiteknolojia kati ya mataifa makubwa duniani, hasa katika nyanja ya ujasusi, anga na matumizi ya akili bandia katika vita vya kisasa. Kadri teknolojia hizi zinavyoendelea kuimarika, dunia inaweza kushuhudia zama mpya ambapo taarifa za kijeshi hazitafichika kwa urahisi kama ilivyokuwa hapo zamani.